Dubbelvorm

Over de Kunstenaar

Carel Nicolaas Visser is geboren in 1928 te Papendrecht. Doordat zijn vader een groot aannemersbedrijf had, groeide Carel op tussen bouw- en constructiematerialen. Na zijn schooltijd studeerde hij van 1948 tot 1949 architectuur aan de Technische Hogeschool in Delft. Toen ontdekte hij dat hij zich vooral interesseerde voor vormgeving.
Hij volgde zijn opleiding aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunst te Den Haag.
Carel Visser wordt gezien als één van de belangrijke Nederlandse constructivisten.
De naam "constructivisme" zegt het al: construeren, bouwen, stapelen. Bij een constructie worden een aantal losse onderdelen samengevoegd tot één stevig geheel.
Het constructivisme is een stroming in de beeldhouwkunst die men herkent aan gelijkvormigheid, herhaling, symmetrie en helderheid van opbouw in de werken. In de Nederlandse beeldhouwkunst van na de Tweede Wereldoorlog speelt het werk van Carel Visser een zeer bepalende rol. Zijn eerste beelden zijn expressionistisch van karakter (Vogel 1948, Stervend paard 1949). Daarna maakt hij ver doorgevoerde abstraheringen van natuurmotieven in ijzer.
Naast zijn beeldhouwwerken van geometrische vormen is Visser ook bekend met zijn meer figuratieve motieven.
Dieren hebben hem geïnspireerd; begin jaren vijftig ontstond het thema van twee gespiegelde vogels boven elkaar zwevend, aan kop en staart met elkaar verbonden. De dubbele symmetrie is tekenend voor Vissers vormonderzoek van die tijd. Na deze tijd komt hij tot zijn abstracte 'dubbelvormen' en 'salamiebeelden'. In 1960 worden de vormen eenvoudiger en zoekt hij meer naar openheid en ritme. Zijn beelden zijn abstracte en mathematische (wiskundige) constructies van (vaak roestig) staal.

Na Vissers 'harde' composities van metalen balken en staven ontwikkelde hij de 'slappe' kubistische plastieken, waarbij metalen delen door middel van leren schanieren werden bevestigd, zodat vormveranderingen mogelijk zijn. In de jaren 80 van de 20e eeuw verlaat Visser de geometrische vormen en maakt beelden, die zijn opgebouwd uit natuurlijke materialen als veren, schelpen, wol, zand, touw, hout enz. Zijn beelden worden meer en meer intuïtieve (vanuit de intuïtie) assemblages. Bij deze assemblages (samengestelde beelden) maakt hij gebruik van gevonden 'rommel' zoals tractorbanden, autoruiten en balken. Carel Visser ontving in 1971 de Staatsprijs voor Beeldende Kunst en Architectuur en in 2004 de Wilhelmina-ring, de landelijke tweejaarlijkse oeuvreprijs voor beeldhouwkunst.

Visser zegt zelf over zijn beelden: "het gaat niet om de sculptuur in de omgeving, maar om de specifieke ruimtelijke eigenschappen van de sculptuur zelf. Mijn beelden dienen geen ander doel dan zichzelf".

Over het kunstwerk

Omdat de naam van een kunstwerk niet altijd zichtbaar en dus bekend is, gaat een kunstwerk soms met een verkeerde naam door het leven. Deze Dubbelvorm werd door sommigen ook: 'parende eenden' en/of  'parende ooievaars' genoemd.

Dit beeld werd in de winter geplaats. Een voormalig inwoonster van Emmeloord vertelde dat ze op de vijver konden schaatsen. Plotsklaps kwam er een beeld in die bevroren vijver, die voor het schaatsen wel erg in de weg stond.

In de vijver aan de Europalaan bij het winkelcentrum valt hij eigenlijk helemaal niet zo op. Het zwarte staal met het donkere water vormen weinig contrast. Toch is het een redelijk kolossaal kunstwerk dat midden in de vijver pronkt. Het lijkt bij een slordige blik eenvoudig van vorm, maar bestudeer het eens wat nauwkeuriger en het blijkt ingenieus van vormgeving.
Een dubbelvorm die zijn naam eer aan doet, typisch passend in de stroming van het constructivisme. De dubbele symmetrie is tekenend voor Vissers vormonderzoek van die tijd. In dit kunstwerk laat de kunstenaar het staal uitgroeien, versmallen, uitdijen en weer versmallen.

In Groningen aan de Paterswoldseweg staat "De Poort" en in een beschrijving van dit werk lees ik dat een Dubbelvorm ten grondslag heeft gelegen aan dit ontwerp. Het is duidelijk dat deze Dubbelvorm bij ons in de vijver terecht is gekomen.